De Tapuit als ambassadeur van het open duin

Weinig vogelsoorten zijn in Nederland zo afhankelijk van open, droge duinhabitats als de Tapuit Oenanthe oenanthe. In het laatste kwart van de vorige eeuw is de soort als broedvogel sterk in aantal afgenomen. De Tapuit staat daarom als ‘bedreigd’ op de Rode Lijst. Van de enkele duizenden paren in de jaren ’70 bleken er bij een landelijke inventarisatie in 2005, het ‘Jaar van de Tapuit’, nog slechts 250-300 territoria te resteren. Sindsdien zijn de aantallen wat gestabiliseerd (schatting 2010: 250-290).

De oorzaken van de afname zijn globaal bekend. Door het actief vastleggen van de kustlijn en atmosferische stikstofdepositie zijn lage, open en kruidenrijke vegetaties gaandeweg vervangen door hoge, gesloten vegetaties met grassen en struwelen. Ook heeft de achteruitgang van Konijnen een belangrijke rol in de vergrassing gespeeld. De aantallen Konijnen fluctueren periodiek als gevolg van virusziekten zoals myxomatose en het Viraal Haemorrhagisch Syndroom. Hoe de Konijnenstand de levenscyclus van de Tapuit precies beïnvloedt, is echter onbekend. Loopt dit via voedselbeschikbaarheid of is er onvoldoende nestaanbod in de vorm van verlaten holen?  Bovendien is onduidelijk waarom Tapuiten verdwenen zijn uit gebieden die ogenschijnlijk nog steeds geschikt zijn, of niet terugkeren in gebieden die als gevolg van begrazingsbeheer of een oplevende Konijnenstand weer geschikt lijken te zijn geworden. In 2007 is daarom een onderzoek gestart naar de demografie van de Tapuitpopulatie in de duinen van Noord-Holland. Doel van het populatie-onderzoek is het verkrijgen van betrouwbare, actuele gegevens over broedsucces, sterfte en dispersie. Op deze manier willen we beter onderbouwen in welke fase van de levenscyclus van de Tapuit de belangrijkste knelpunten optreden, en met welke omgevingsfactoren dit samenhangt. Dit moet vervolgens weer concrete aangrijppunten geven voor terreinbeheer. 

Status: 
Lopend
Partners: 

Sovon, Vogelbescherming Nederland, Radboud Universiteit Nijmegen en Stichting Bargerveen

Opdrachtgevers: 

Vogelbescherming Nederland, Vereniging van bos-en natuurterreineigenaren, Nationaal Park/SBB Texel

Contact: 

Chris van Turnhout